Son Dakika
28 Şubat 2015 Cumartesi
16 Nisan 2010 Cuma, 21:43
Ismail Yilmaz
Ismail Yilmaz i.yilmaz@buyuktorbali.com Tm Yazlar

Köy Enstitüleri neden kapatildi?

17 Nisan 1940 yilinda kurulan “Köy Enstitüleri” 1954 yilinda Anadolu’nun aydinlanmasini istemeyen bazi çevrelerin karalama kampanyasi sonucu kapatildilar. Ikinci Dünya Savasi’nin zor kosullarina karsin, ülke cografyasinin kirsal kesimlerine serpildirilmis. 21 aydinlanma ocagi isik saçmaya basladi. Kisa sürede 20 bine yakin yetistirdikleri aydin insanlari egitimden yoksun köy çocuklarini okutmak, köylüyü bilinçlendirmekti çabalari. Milli Egitim Bakani “Saffet […]

17 Nisan 1940 yilinda kurulan “Köy Enstitüleri” 1954 yilinda Anadolu’nun aydinlanmasini istemeyen bazi çevrelerin karalama kampanyasi sonucu kapatildilar.
Ikinci Dünya Savasi’nin zor kosullarina karsin, ülke cografyasinin kirsal kesimlerine serpildirilmis. 21 aydinlanma ocagi isik saçmaya basladi. Kisa sürede 20 bine yakin yetistirdikleri aydin insanlari egitimden yoksun köy çocuklarini okutmak, köylüyü bilinçlendirmekti çabalari.
Milli Egitim Bakani “Saffet Arikan” zamaninda baslatilan bu aydinlanma devrimi; Hasan Ali Yücel, Ismail Hakki Tonguç ile gelistirildi.
1946 da Çok partili döneme geçise, önce bu aydinlanma kurumlarina karalama kampanyasi baslatildi. Ideolojik denildi. Ahlâk kurallarina, geleneklere aykiri davranislarla suçlandi.
1954 yilinda Milli Egitim Bakani “Semsettin Sirer” tarafindan kapatildi. Proje yarim kaldi. Amacina ulasamadi.
Anadolu’nun 21 kösesindeki bu uygarlik ve aydinlik isiklari söndürüldü.
Neden kapatildilar?

1- Toplumsal nedenler:
Toprak agalari, seyhler, tutucu kesimler köyde ticaretle ugrasanlar çikarlari geregi halkin uyanmasini istemiyorlardi.

2- Ekonomik nedenler:
Toprak agalari; hem mülkün hem de köylünün sahibiydiler. Emekleri sömürülen köylünün, bilinçlenip agalarin karsisina dikilip, haklarini aramalarini hangi aga isterdi?

3- Siyasal nedenler:
Dönemin DP (Demokrat Parti) milletvekilleri seçmenin özellikle köylünün uyanmasini istemediler Hem seçmene sirin görünmek, hem de saltanatini sürdürmek için kapatilmasini istediler.
Dönemin milletvekili, Enstitülerin neden kapatildigina iliskin soruyu söyle açiklamisti.
“Köy Enstitüleri kesinlikle komünist uygulama degildi. Doguda en yüksek egitim gören insan benim. Köy Enstitüleri, bizim devlet üzerindeki gücümüzü kaldirmaya yönelikti. Bunu içimize sindiremedik. Benim 258 köyüm var. Bunlar devletten çok bana baglidirlar. Ben ne dersem onu yaparlar. Ama; köylere ögretmenler gelince, benim gücümden baska güçler oldugunu ögrendiler. DP Demokrat Parti ile pazarliga girdik, kapattik.
Köy Enstitülerinin amaçlarindan biri de; cahil Anadolu insanini her yönüyle egitmek; çaliskan, üretken bilinçli ve topluma yararli insan tipini yaratmakti. Köyde yasayan okuldan, okumadan yoksun, zeki köy çocuklarini okutmak, köylere ögretmen, saglikçi, hemsire, ebe, tarimci, idareci olarak atanmakti.
Okullari kapatmakla aydinlanma kaynaklari kuruldu. Sonrasinda olanlari hepimiz biliyoruz.
Bunun yaniti: Bosalan köyler, cemaatlere teslim edilen varoslar. Bunun yaniti: Mahalle baskilarinin, cemaatlerin güçlerinin ulastigi boyutlar. Dahasi; bugünkü egitim ve ögretimin durumu.
Lâik anlayis ve “Ögretim Birligi yasasinin” yara almasi
Kisa ömürlü olmasina karsin, adina çok sayida siir, öykü, roman yazilan bu egitim projesi  yillar sonra da olsa, bize gurur ve hüznü yinede yasatiyor. Bu okullarin kurulmasinda, yasatilmasinda emegi olanlari saygiyla aniyoruz.
Iste sizin Marsi’niz!
Ayni yolda ayni emek
Gönüllerde bir tek dilek,
Türk köyünü önde görmek

Mehmetçigin oglu, kizi
Atatürk’ten aldik hizi
Basaririz kavgamizi

Engelleri asiyoruz.
Ulkemize kosouyoruz.