Emily Wilson, Homer’in The Odyssey adlı eserin 2017’de yayımlanan çevirisinin Christopher Nolan’ın neredeyse 2.800 yıllık şiirin dev bütçeli uyarlamasını kaleme alırken ilham kaynağı olmasının üzerinden geçen dönemde filme dair bazı düşüncelere sahip.
London Review of Books için keskin bir mektupla, bu Britanyalı-Amerikan klasik bilimci Nolan’ın eserini o kadar keskin bir kalemle çözdü ki, tümünü baştan sona okumak için Matt Damon’un zırhını ödünç alması gerekebilir. Geçen sonbahar, ünlü yönetmen Empire dergisine hikâyeye neden ilgi duyduğunu anlatırken Wilson’ın çevirisini alıntıladı. “Sanırım ‘Bana karmaşık bir adamdan bahset’ diye başlayan Emily Wilson çevirisi bu,” dedi. “Karakterin dehası, kurnazlığı, icadı—bunlar ilgimi çekenin büyük bir parçasıydı. O sadece bir asker değil. O inanılmaz bir stratejist, çok kurnal bir insan.”
Wilson, filmin takdirinden dolayı kendisini “alçakgönüllü” hissettiğini kabul etse de yazdı: “Ama bu senaryonun herhangi bir kısmını yazmış olmaktan utanç duyardım.”
Pennsylvania Üniversitesi Klasik Çalışmaları profesörü olan Wilson, Seneca ve Euripides ile Homer’ın “İlyada”sını da çevirmiştir. Filmi eleştirdiği yazıda, Nolan’ın neredeyse üç saatlik destanını Peter Jackson’ın Yüzüklerin Efendisi üçlemesi ve Taht Oyunları ile karşılaştırıyor ve sonunda, neredeyse herkesin Elvish konuşmaya başlayacağını düşündüğünü söylüyor.
Bu ayın başlarında The Times’ın film eleştirmeni Amy Nicholson, “Nolan, Odysseus’u kendi ihtiyaçlarına hizmet etmek üzere feda etmiş; karakterin sivri kişiliğini ortadan kaldırıp imparatorlukların çöküşüne dair bir mesajı Troya Atı üzerinden yerleştirmiş. … İnsanların yollarındaki davranışlardan dehşete kapılmış durumda. Homer’a Circe benzeri parmaklarını sokarak hikayeyi ahlaki bir ‘Oppenheimer’ öncesine dönüştürdü.”
Wilson Görüşü Paylaşıyor Gibi Görünüyor
“Nolan’ın diğer bazı filmlerinden farklı olarak,” yazdı, “The Odyssey kaynağa dayanıyor ve tamamen berbat edilemeyecek kadar sıkıcı değildir. Aile dostu bir görsel-işitsel şölen; ayrıntılı bir 4 Temmuz havai fişeği gösterisine benzer — ve anlatı ve duygusal derinlik açısından hemen hemen aynı düzeye sahiptir.”
Filmin oyuncu kadrosu açıklandığında, Helen of Troy’u oynaması için Oscar ödüllü Lupita Nyong’o’nun seçilmesine karşı kültür savaşlarının patlak vermesi şaşırtıcı değildi; Elon Musk bu tartışmayı öne taşıdı.
Nolan, bu ay Telegraph’a verdiği demeçte, filmin vizyona girmeden önce olan bu konuşmaların her zaman alakasız olduğunu söyledi: “İnsanlar filmi henüz görmeden önce bu konuşmalar, filmin ne olduğunu bilmedikleri için her zaman ilgisizdir.”
Wilson’a Göre Nolan’ın Irk ve Cinsiyet Eşitliği İçeren Oyuncu Seçimi “Hiçbir Şekilde İlerici Değildi.”
“Çoğu beyaz olmayan oyuncu — Zendaya, Lupita Nyong’o, Himesh Patel, Corey Antonio Hawkins, Travis Scott — Siyah en yakın arkadaşının çeşitli versiyonlarını canlandırıyor; dramdaki tek rolleri, beyaz kahramana yardım etmek,” diye yazdı.
Wilson, Homer’ın kadın karakterlerinin tasvirine dair başka bir önemli eleştide bulundu: “Kaynak materyal sayesinde Nolan’ın filmlerindeki kadın karakter sayısı artarken, bunlardan hiçbiri şiirdeki tasvirlerle kıyaslandığında çok konuşmuyor.”
Charlize Theron’un Calypso’su sinemada öfkeli, komik, retorikte yetenekli ve libidinöz olması gerekirken, Wilson’a göre o “ödenmemiş bir terapist.” Anne Hathaway’ın Penelope’si için Wilson, senaryonun ona hiçbir şey yaptırmadığını, bilinmeyen nedenlerle Matt Damon’a özlem duymaktan ibaret olduğunu yazıyor. Zendaya’nın Athena’sı ise “savaşın savunmasız bir kurbanı olarak ya da belki Odysseus’un vicdanının bir yansıması olarak ortaya çıkıyor — entrika kuran ve kan döken bir savaş tanrıçası değil.”
Ve sonra savaşın insani bedeli—filmin merkezi teması—Wilson’ın dediğine göre Homeros’un şiiriyle çelişen bir durumdur.
“Odysseus’un isteksiz bir savaş lordu olarak tasviri, filmin hayali dünyasına olan inancı anlamsızlaştırıyor,” diye yazıyor. “Savaşın ya da öldürmenin kötü olduğuna dair bir gösterim sunulmuyor; sadece iyi insanların bazen buna karşı üzgün hissettiği gösteriliyor — çok daha farklı bir nokta. Eski ya da modern tüm şiddetin ciddi bir tasviri, mağdurların perspektiflerini de göstermelidir ve Homeros’un destanları bu barı kolaylıkla aşar — ama Nolan bunu yapmıyor.”
“Film, bizi savaştan dehşete düşürürken gözüpek savaşçının nihayet yayına el atıp kanın aktığı anları içeren aksiyon sahnelerini kutlamamızı istiyor.”
Nolan’ın The Odysseyyi Aralık 2024’te duyurmasından bu yana, şiirin çeşitli versiyonları kitapçılarda ve kütüphanelerde yüksek talep görmeye başlamış durumda—özellikle bir kadın tarafından yazılan tek İngilizce versiyon olan Wilson’ın 2017 çevirisi. W.W. Norton’dan sözcü ve iletişim başkanı Louise Brockett, USA Today’e Wilson’ın çevirisinin bu yıl içinde bir milyonu aştığını söyledi.
Spotify temsilcileri The Times’a, 10 dilde 91 sesli kitap sürümünde The Odyssey’nin artık Spotify’da kesintisiz olarak 43 yılı aşkın süre dinlenmiş karşılığına denk gelen dinlemeler elde edildiğini söyledi.
Premiere haftasından haftalar önce ilgi artmaya başladı: Haziran dinlemeleri %240’lık bir artış gösterdi; galadan sonra dinlemeler yaklaşık %680 artış göstermek üzere ilerliyor.
Nolan’ın Odyssey eleştirisini sonlandıran Wilson, filmin yayımlanmasının “hala kutlanacak bir olay” olduğunu söyledi.
“Bize söylenen akış çağına dair, bu destan izleyicileri sinemalara geri getiriyor. Düşük okuryazarlık ve ‘humanities’in ölümü’ denilen bir dönemde The Odyssey’nin, benimkileni de kapsayan çevirileri raflardan hızla tükeniyor.”
Nolan, The Odyssey’i yapmak için 250 milyon dolar harcadı ve açılış hafta sonunda filmin dünya çapında toplam 264,1 milyon dolar gişe yaptığı stüdyo tahminlerine göre.
—
Emily St. Martin; Los Angeles Times; (TNS) || ©2026 Los Angeles Times. Visit latimes.com. Distributed by Tribune Content Agency, LLC.
